Chưa có sản phẩm trong giỏ hàng.
Sống Khỏe
Đeo Tai Nghe Bao Lâu Mỗi Ngày Là An Toàn? Quy Tắc 60/60 Và Ngưỡng 85dB
16
Th9
Th9
Mức được khuyến nghị rộng rãi là nghe ở khoảng 60% âm lượng tối đa và mỗi lần không quá 60 phút. WHO lấy mốc 80 dB trong 40 giờ mỗi tuần làm chuẩn nghe an toàn. Viện NIOSH của Mỹ tính 85 dBA trong 8 giờ, và cứ tăng thêm 3 dB thì thời gian an toàn giảm đi một nửa.
Nội dung chính
- Vì sao đeo tai nghe lâu lại ảnh hưởng đến thính lực?
- Quy tắc 60/60 là gì và áp dụng thế nào?
- Nghe ở mức bao nhiêu decibel thì an toàn trong bao lâu?
- Tai nghe chụp tai hay nhét tai an toàn hơn?
- Làm sao biết mình đang mở quá to?
- Ai cần thận trọng và khi nào nên đi khám?
- Câu hỏi thường gặp
Vì sao đeo tai nghe lâu lại ảnh hưởng đến thính lực?
Âm thanh lớn làm quá tải các tế bào lông trong ốc tai, bộ phận chuyển rung động thành tín hiệu thần kinh. Sau một buổi nghe to, tai có thể ù hoặc nghe kém tạm thời rồi hồi phục. Nhưng khi tình trạng này lặp lại nhiều lần, tổn thương tích lũy dần và trở thành giảm thính lực do tiếng ồn.
Điểm đáng lưu ý là tế bào lông ở người không tự tái tạo. Tài liệu của WHO về nghe an toàn nêu rõ giảm thính lực do tiếng ồn là tổn thương vĩnh viễn, nhưng cũng là loại hoàn toàn có thể phòng tránh được.
Quy mô vấn đề không nhỏ. Bản tin dữ kiện của WHO cho biết hơn 1 tỷ người trẻ tuổi trưởng thành đang có nguy cơ giảm thính lực vĩnh viễn nhưng phòng tránh được, do thói quen nghe không an toàn. Ước tính đến năm 2050, gần 2,5 tỷ người trên thế giới sẽ có mức suy giảm thính lực nào đó.
Thói quen này khó nhận ra vì nó diễn tiến âm thầm. Thính lực thường giảm trước ở tần số cao, nên hằng ngày bạn vẫn nghe bình thường và chỉ thấy khó theo kịp câu chuyện khi ở quán đông người.
Quy tắc 60/60 là gì và áp dụng thế nào?
Quy tắc 60/60 nghĩa là nghe ở tối đa 60% âm lượng của thiết bị, mỗi lần không quá 60 phút rồi cho tai nghỉ. Đây là cách diễn đạt dễ nhớ của khuyến nghị giữ âm lượng dưới ngưỡng gây hại, chứ không phải một con số đo được bằng máy.
Con số 60% chỉ là ước lượng. Cùng một nấc âm lượng, mỗi loại điện thoại và mỗi cặp tai nghe cho ra mức dB khác nhau, nên 60% trên máy này có thể to hơn 60% trên máy khác. Hãy xem nó là mốc khởi đầu an toàn, rồi điều chỉnh theo cảm nhận thực tế của tai bạn.
Về thời lượng, các nguồn đưa ra khoảng khác nhau. Báo Sức khỏe & Đời sống khuyên không nghe quá 2 giờ mỗi ngày, trong khi một bài trên VnExpress dẫn ý kiến chuyên gia cho phép 2–4 giờ nếu giữ ở mức 60%. Điểm chung của cả hai là nghỉ 5–10 phút sau mỗi giờ nghe liên tục.
Cách chia nhỏ thời gian này giống nguyên tắc chăm mắt khi nhìn màn hình lâu trong bài quy tắc 20-20-20 cho mắt: giác quan nào cũng cần khoảng nghỉ xen kẽ, không chỉ cần giảm cường độ.
Nghe ở mức bao nhiêu decibel thì an toàn trong bao lâu?
Không có một ngưỡng dB duy nhất, vì độ an toàn phụ thuộc đồng thời vào độ to và thời gian nghe. NIOSH đặt giới hạn phơi nhiễm khuyến nghị là 85 dBA trung bình trong ngày làm việc 8 giờ, kèm quy tắc trao đổi 3 dB: mỗi khi âm thanh tăng thêm 3 dB, thời gian cho phép giảm còn một nửa.
| Mức âm thanh | Thời gian tối đa | Tình huống gần đúng |
|---|---|---|
| 80 dB | 40 giờ mỗi tuần | Mốc nghe an toàn WHO dùng cho thiết bị nghe cá nhân |
| 85 dBA | 8 giờ | Giới hạn nghề nghiệp NIOSH khuyến nghị |
| 88 dBA | 4 giờ | Tăng 3 dB so với mốc trên |
| 91 dBA | 2 giờ | Tăng 6 dB so với mốc trên |
| 94 dBA | 1 giờ | Tăng 9 dB so với mốc trên |
| 100 dBA | 15 phút | Xe máy ở cự ly gần, khoảng 96–100 dB |
| 110 dBA | Dưới 2 phút | Điện thoại mở gần hết cỡ qua tai nghe |
Cần nói rõ hai giới hạn này phục vụ mục đích khác nhau. Mốc 85 dBA/8 giờ của NIOSH dành cho môi trường lao động, còn mốc 80 dB/40 giờ mỗi tuần là chuẩn WHO xây dựng riêng cho thiết bị nghe cá nhân.
Mức tối đa của điện thoại phổ thông rơi vào khoảng 100–110 dB tùy máy và tùy tai nghe, có tài liệu ghi nhận một số tai nghe vượt 120 dB. Ở dải này, chỉ vài phút đã chạm ngưỡng cả ngày. Nhiều điện thoại hiện nay có mục cảnh báo âm lượng tai nghe trong phần cài đặt âm thanh, bật nó lên là cách đơn giản nhất để tự giám sát.
Tai nghe chụp tai hay nhét tai an toàn hơn?
Yếu tố quyết định không phải kiểu dáng mà là mức âm lượng bạn thực sự mở. Tuy vậy, kiểu tai nghe ảnh hưởng gián tiếp: loại nào cách ly tiếng ồn bên ngoài tốt hơn thì bạn ít bị thôi thúc vặn to hơn để át tiếng xung quanh.
| Loại | Ưu điểm với thính lực | Điểm cần lưu ý |
|---|---|---|
| Chụp tai (over-ear) | Che kín vành tai, cản tiếng ồn ngoài nên ít phải tăng âm lượng | Cồng kềnh, nóng khi đeo lâu ở khí hậu nóng ẩm |
| Nhét tai (in-ear) | Gọn, vừa khít thì cũng cách âm khá tốt | Nằm sát màng nhĩ; đeo lỏng dễ khiến bạn vặn to hơn |
| Chống ồn chủ động | Giảm nền ồn nên nghe rõ ở âm lượng thấp hơn | Dễ chủ quan nghe lâu hơn vì thấy dễ chịu |
Một điểm hay bị bỏ qua: môi trường quyết định rất nhiều. Nghe nhạc trên xe buýt hay ngoài đường ồn ào khiến bạn tự động tăng âm lượng thêm vài nấc mà không để ý. Nếu hay nghe ở nơi ồn, tai nghe cách âm tốt giúp ích nhiều hơn là cố gắng nhớ giảm âm lượng.
Làm sao biết mình đang mở quá to?
Có vài phép thử đơn giản, không cần thiết bị đo. Nếu rơi vào một trong các trường hợp dưới đây, âm lượng của bạn đang cao hơn mức nên có.
- Người ngồi cách một sải tay nói mà bạn không nghe rõ, họ phải nói to lên
- Người bên cạnh nghe được tiếng nhạc rò ra từ tai nghe của bạn
- Tháo tai nghe cầm xa một sải tay vẫn nghe thấy nhạc
- Sau khi nghe, tai có cảm giác ù, đầy hoặc nghe hơi kém trong vài phút đến vài giờ
Dấu hiệu cuối cùng đáng chú ý nhất. Cảm giác ù tai hay nghe kém thoáng qua sau một buổi nghe to cho thấy tai vừa chịu một đợt quá tải. Nó thường tự hết, nhưng mỗi lần như vậy là một lần tổn thương tích lũy thêm.
Ai cần thận trọng và khi nào nên đi khám?
Một số nhóm nên giữ âm lượng thấp hơn mức chung và rút ngắn thời gian nghe: người đã có ù tai hoặc giảm thính lực từ trước, người làm việc trong môi trường ồn như nhà xưởng hay công trường, người đang dùng thuốc có ảnh hưởng đến tai theo chỉ định của bác sĩ, và người thường xuyên đeo tai nghe khi ngủ.
Riêng thói quen đeo tai nghe khi ngủ có hai bất lợi cộng lại: tai chịu âm thanh liên tục nhiều giờ mà bạn không kiểm soát được, và chất lượng giấc ngủ cũng bị ảnh hưởng. Nếu bạn cần âm thanh để dễ ngủ, dùng loa nhỏ đặt xa giường là lựa chọn nhẹ nhàng hơn. Các yếu tố khác của giấc ngủ được nói kỹ hơn trong bài ngủ trưa bao lâu là tốt nhất.
Nên đi khám chuyên khoa tai mũi họng khi có các dấu hiệu sau:
- Ù tai kéo dài trên 24 giờ sau khi đã ngừng nghe
- Nghe kém đột ngột một hoặc hai bên tai, đây là tình huống cần khám sớm
- Thường xuyên khó nghe rõ lời nói ở nơi đông người
- Đau tai, cảm giác đầy tai, chảy dịch tai
- Chóng mặt hoặc mất thăng bằng đi kèm thay đổi thính lực
Nếu bạn dùng tai nghe nhiều giờ mỗi ngày vì công việc, đo thính lực mỗi năm một lần giúp phát hiện thay đổi ở tần số cao trước khi bạn kịp nhận ra bằng cảm nhận thông thường.
Câu hỏi thường gặp
Nghe podcast hay sách nói có an toàn hơn nghe nhạc không?
Giọng nói thường được thu ở dải động hẹp hơn nhạc, nên ở cùng một nấc âm lượng, mức dB trung bình có xu hướng thấp hơn. Dù vậy, nguyên tắc không đổi: yếu tố quyết định vẫn là độ to thực tế và tổng thời gian nghe trong ngày, chứ không phải loại nội dung bạn đang nghe.
Tai nghe chống ồn có bảo vệ thính lực không?
Chống ồn chủ động giúp giảm tiếng ồn nền, nhờ đó bạn nghe rõ ở âm lượng thấp hơn. Đó là lợi ích gián tiếp có thật. Nhưng nó không phải thiết bị bảo vệ thính lực và không hạn chế mức âm lượng bạn mở. Nếu vẫn vặn to, tai vẫn chịu đúng mức phơi nhiễm đó.
Ù tai sau buổi hòa nhạc có tự hết không?
Ù tai thoáng qua sau khi tiếp xúc tiếng ồn lớn thường giảm dần sau khi bạn rời khỏi môi trường đó. Nếu tiếng ù còn kéo dài quá 24 giờ, hoặc kèm nghe kém, bạn nên đi khám tai mũi họng. Các đợt ù tai lặp lại nhiều lần là dấu hiệu tai đang bị quá tải thường xuyên.
Trẻ em dùng tai nghe cần lưu ý gì?
WHO ghi nhận khoảng 95,1 triệu trẻ em và thanh thiếu niên 5–19 tuổi trên thế giới đang sống chung với giảm thính lực. Với trẻ, nên chọn tai nghe có giới hạn âm lượng sẵn, bật tính năng giới hạn trong cài đặt thiết bị và rút ngắn thời gian nghe. Mọi vấn đề thính lực của trẻ cần được bác sĩ chuyên khoa đánh giá.
Thính lực đã giảm có phục hồi lại được không?
Giảm thính lực do tiếng ồn xảy ra khi tế bào lông ở ốc tai tổn thương, và tế bào này không tự tái tạo ở người. Tài liệu của WHO xếp đây là tổn thương vĩnh viễn. Bù lại, nó cũng thuộc nhóm phòng tránh được gần như hoàn toàn nếu kiểm soát độ to và thời gian nghe.
Ba việc có thể làm ngay hôm nay
Mở phần cài đặt âm thanh trên điện thoại và bật giới hạn âm lượng tai nghe. Đặt một lời nhắc nghỉ tai sau mỗi 60 phút nghe liên tục. Và khi thấy mình đang vặn to vì xung quanh ồn, hãy tạm tháo tai nghe thay vì tăng thêm một nấc nữa. Ba thay đổi nhỏ này giữ lại thứ không mua lại được.
Nguồn tham khảo
- WHO – Deafness and hearing loss (fact sheet)
- WHO – Infographic: Safe listening (2019)
- CDC/NIOSH – Noise-induced hearing loss
- Sức khỏe & Đời sống – Dùng tai nghe đúng cách để phòng suy giảm thính lực
- VnExpress – Dùng tai nghe bao lâu mỗi ngày không gây hại
- VnExpress – Đeo tai nghe cả ngày có giảm thính lực
- Thanh Niên – Quy tắc 60-60 khi sử dụng tai nghe là gì
Thông tin trong bài viết chỉ mang tính chất tham khảo, không được áp dụng để chữa bệnh. Vui lòng liên hệ với Bác sĩ, Dược sĩ hoặc chuyên viên y tế để được tư vấn trường hợp bệnh cụ thể.
