Chưa có sản phẩm trong giỏ hàng.
Làm Đẹp
Môi Khô Nứt Nẻ Phải Làm Sao? Nguyên Nhân, Cách Chăm Sóc Và Khi Nào Cần Đi Khám
21
Th10
Th10
Môi khô nứt nẻ thường do thời tiết hanh, thói quen liếm môi và thiếu nước, chứ hiếm khi là bệnh nặng. Da môi mỏng, gần như không có tuyến dầu nên mất ẩm rất nhanh. Khi chăm sóc đúng cách, phần lớn trường hợp cải thiện rõ sau khoảng 2–3 tuần; nếu môi không lành sau mốc này, bạn nên đi khám da liễu.
Trong bài này có gì?
- Vì sao môi dễ khô nứt hơn vùng da khác?
- Môi khô nứt nẻ là do những nguyên nhân nào?
- Chăm sóc môi khô nứt nẻ thế nào cho đúng?
- Son dưỡng nên tránh thành phần gì khi môi đang nứt?
- Ai cần thận trọng và khi nào cần đi khám bác sĩ?
- Câu hỏi thường gặp về môi khô nứt nẻ
Vì sao môi dễ khô nứt hơn vùng da khác?
Da môi mỏng hơn da mặt, chứa rất ít sắc tố melanin và gần như không có tuyến dầu hay tuyến mồ hôi. Vì thiếu lớp dầu tự nhiên che chở, môi mất nước nhanh và chịu tác động của nắng, gió mạnh hơn hẳn. Đây là lý do môi thường là nơi đầu tiên có cảm giác căng, khô khi trời trở hanh.
Theo Viện Da liễu Hoa Kỳ (AAD), liếm môi chỉ giúp dễ chịu trong chốc lát: nước bọt bay hơi rất nhanh và kéo theo độ ẩm, khiến môi càng khô hơn trước. Thở bằng miệng khi ngủ hoặc khi nghẹt mũi cũng làm luồng khí liên tục thổi qua, làm môi mất ẩm suốt đêm.
Môi khô nứt nẻ là do những nguyên nhân nào?
Phần lớn trường hợp môi khô nứt nẻ đến từ thời tiết và thói quen hằng ngày, nhưng đôi khi là tín hiệu của mất nước, dị ứng hoặc tác dụng phụ của thuốc. Bảng dưới đây gom các nguyên nhân thường gặp theo nhóm để bạn dễ đối chiếu.
| Nhóm nguyên nhân | Ví dụ cụ thể |
|---|---|
| Thời tiết & môi trường | Không khí hanh khô, gió lạnh, nắng gắt; ngồi lâu trong phòng điều hòa |
| Thói quen | Liếm môi, cắn hoặc bóc vảy môi, thở bằng miệng kéo dài |
| Thiếu nước | Uống không đủ nước, mất nước khi sốt, tiêu chảy, vận động nhiều |
| Kích ứng & dị ứng | Hương liệu trong son, quế và ớt trong son làm căng mọng môi, một số son màu |
| Thuốc | Thuốc trị mụn nhóm retinoid, một số thuốc huyết áp, thuốc chống trầm cảm, hóa trị làm giảm tiết nước bọt |
| Dinh dưỡng | Thiếu vitamin nhóm B, sắt hoặc kẽm; ngược lại thừa vitamin A cũng gây nứt khóe môi |
Một tình trạng dễ nhầm với khô môi là da mất nước tạm thời. Nếu bạn muốn hiểu rõ khác biệt giữa thiếu dầu và thiếu nước trên da, có thể tham khảo thêm bài phân biệt da khô và da mất nước để chọn hướng dưỡng ẩm phù hợp.
Chăm sóc môi khô nứt nẻ thế nào cho đúng?
Nguyên tắc chung là khóa ẩm đều đặn và loại bỏ yếu tố làm môi mất nước. AAD khuyên bôi son dưỡng dịu nhẹ nhiều lần trong ngày và trước khi ngủ; với môi nứt nặng, một lớp mỡ dày dạng vaseline sẽ giữ nước lâu hơn sáp hay dầu lỏng. Bác sĩ trên VnExpress cũng gợi ý uống khoảng 1,5–2 lít nước mỗi ngày và bôi dưỡng ít nhất ba lần.
- Dưỡng ẩm đều đặn: bôi son dưỡng ≥3 lần/ngày và trước khi ngủ; bôi lại ngay khi thấy môi căng, khô.
- Uống đủ nước: khoảng 1,5–2 lít mỗi ngày, tăng thêm khi trời nóng hoặc vận động nhiều.
- Chống nắng cho môi: dùng son có chỉ số chống nắng SPF từ 30 trở lên khi ra ngoài, kể cả mùa lạnh, và thoa lại mỗi 2 giờ.
- Bỏ thói quen gây hại: ngừng liếm, cắn và bóc vảy môi; mỗi khi muốn liếm thì bôi son dưỡng thay thế.
- Giữ ẩm không khí: dùng máy tạo ẩm trong phòng, nhất là khi hay thở bằng miệng ban đêm.
Về thành phần, bạn nên ưu tiên các chất khóa ẩm và làm mềm lành tính. Những loại dầu thực vật giàu chất béo như dầu quả bơ và một số dầu dưỡng thiên nhiên cũng thường được dùng để làm mềm môi. Bảng sau đối chiếu nhóm thành phần nên có và nên tránh.
| Nên có trong son dưỡng | Nên tránh khi môi đang nứt |
|---|---|
| Petrolatum (vaseline), dimethicone, dầu khoáng | Hương liệu và mùi tạo vị: quế, cam chanh, bạc hà |
| Ceramide, bơ hạt mỡ (shea butter), dầu thầu dầu | Menthol, long não (camphor), phenol |
| Kẽm oxit hoặc titan dioxit để chống nắng | Axit salicylic; lanolin nếu bạn có cơ địa dị ứng |
Son dưỡng nên tránh thành phần gì khi môi đang nứt?
Khi môi đang tổn thương, một số thành phần dễ gây kích ứng và làm chậm lành. AAD khuyên tạm tránh menthol, long não, phenol, axit salicylic, lanolin cùng các hương liệu tạo vị như quế, cam chanh và bạc hà. Dấu hiệu nhận biết rõ nhất là cảm giác rát, châm chích hoặc ngứa ran sau khi bôi: đó là lúc nên ngừng ngay sản phẩm đó.
Thói quen đọc kỹ thành phần trước khi mua giúp bạn tránh các chất này. Nếu chưa quen nhìn bảng thành phần mỹ phẩm, bài đọc bảng thành phần mỹ phẩm hướng dẫn cách hiểu thứ tự và hàm lượng. Khi chọn son có chống nắng, bạn có thể xem thêm chỉ số SPF và PA nghĩa là gì để đọc nhãn cho đúng.
Ai cần thận trọng và khi nào cần đi khám bác sĩ?
Với bất kỳ sản phẩm mới nào bôi lên da hay môi, bạn nên thử trước ở một vùng da nhỏ (ví dụ mặt trong cổ tay) trong 24 giờ để loại trừ dị ứng. Son dưỡng là mỹ phẩm chăm sóc, không phải thuốc, nên chỉ hỗ trợ giữ ẩm và làm dịu chứ không điều trị bệnh lý ở môi.
Bạn nên đi khám da liễu khi gặp một trong các dấu hiệu sau:
- Môi không lành sau 2–3 tuần dù đã chăm sóc đúng cách. Theo AAD, môi dưới khô, dày sừng dai dẳng có thể là viêm môi ánh sáng, một tình trạng tiền ung thư cần bác sĩ chẩn đoán.
- Nứt, đỏ, đau kéo dài ở khóe miệng, có thể liên quan đến nhiễm nấm men.
- Môi sưng, mưng mủ, nổi mụn nước dạng herpes, nóng đỏ bất thường, gợi ý nhiễm trùng.
- Dấu hiệu mất nước nặng như lú lẫn, tiểu rất ít, da lạnh: đây là tình huống cần cấp cứu.
Một lưu ý nhỏ với mẹo dân gian: nhiều người dùng mật ong để dưỡng môi. Người lớn có thể dùng, nhưng tuyệt đối không bôi mật ong lên môi hay cho trẻ dưới 1 tuổi dùng, vì nguy cơ ngộ độc botulism do bào tử Clostridium botulinum.
Câu hỏi thường gặp về môi khô nứt nẻ
Bôi son dưỡng nhiều lần trong ngày có hại không?
Không. AAD khuyên bôi son dưỡng dịu nhẹ nhiều lần mỗi ngày và trước khi ngủ, nhất là khi môi căng khô. Điều quan trọng là chọn sản phẩm không hương liệu, không chất gây rát. Nếu sau khi bôi mà môi châm chích hay ngứa, hãy ngừng dùng sản phẩm đó và đổi loại lành tính hơn.
Liếm môi có làm môi bớt khô không?
Ngược lại, liếm môi khiến môi khô hơn. Nước bọt chỉ làm ẩm trong chốc lát rồi bay hơi và kéo theo độ ẩm tự nhiên của môi. Liếm, cắn hay bóc vảy còn gây kích ứng và làm chậm lành. Khi muốn liếm môi, hãy bôi một lớp son dưỡng mỏng để thay thế thói quen này.
Có nên bóc hay tẩy da môi khi môi bong vảy không?
Không nên bóc vảy bằng tay vì dễ làm môi chảy máu và tổn thương thêm. Nếu muốn làm sạch da chết, chỉ nên lau nhẹ bằng khăn mềm ẩm, và tránh làm với môi quá nhạy cảm vì có thể gây rát. Sau đó khóa ẩm ngay bằng son dưỡng dày để môi phục hồi.
Môi khô là do thiếu nước hay thiếu vitamin?
Có thể do cả hai, nhưng phần lớn là do thời tiết và thói quen. Mất nước là nguyên nhân phổ biến, còn thiếu vitamin nhóm B, sắt, kẽm hoặc thừa vitamin A đôi khi cũng gây khô, nứt khóe môi. Nếu môi khô kéo dài kèm mệt mỏi, bạn nên đi khám để tìm nguyên nhân chính xác.
Son dưỡng môi có cần chống nắng không?
Có. Tia cực tím làm môi khô, cứng và dễ viêm, nên AAD khuyên dùng son dưỡng có SPF từ 30 trở lên khi ra ngoài, kể cả mùa đông. Ưu tiên loại chứa kẽm oxit hoặc titan dioxit, và thoa lại sau mỗi khoảng 2 giờ nếu bạn ở ngoài trời lâu.
Nguồn tham khảo
- American Academy of Dermatology (AAD) – Dermatologists’ tips for healing dry, chapped lips
- VnExpress – Cách nào cải thiện môi khô?
- VnExpress – Giữ môi trước mùa hanh khô
- Vinmec – Môi nứt nẻ: triệu chứng, nguyên nhân và yếu tố nguy cơ
- Vinmec – Các dạng viêm môi và cách điều trị
Thông tin trong bài viết chỉ mang tính chất tham khảo, không được áp dụng để chữa bệnh. Vui lòng liên hệ với Bác sĩ, Dược sĩ hoặc chuyên viên y tế để được tư vấn trường hợp bệnh cụ thể.
